De analyse van de maatschappij als geheel.

Demografische factoren.

De demografische factoren beschrijven de opbouw van de bevolking. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van het aantal inwoners, de gezinssamenstelling, leeftijd, geslacht, ras, geloof.

Bevolkingsontwikkeling.

In de afgelopen 50 jaar dacht men dat door trends als emancipatie en individualisering de omvang van de bevolking zou krimpen. De krimp bleef uit en de bevolkingsgroei nam zelf toe. Dit kwam doordat veel arbeidsmigranten in de jaren zestig en zeventig naar westerse landen kwamen. De tweede generatie zocht vaak een partner in het land van herkomst van hun ouders. Vanaf de jaren negentig kwamen de migranten uit oorlogssituaties die naar het westen vluchtte.

In 1950 telde Nederland tien miljoen inwoners. In 2009 is dat zestien miljoen. De voorspellingen voor de komende jaren lopen sterk uiteen. Het CBS houd een prognose aan van 17,3 miljoen inwoners in 2050.

De vergrijzing.

Onder vergrijzing verstaan we de groei van het aantal 65-plussers in de bevolking. Deze groei brengt zowel positieve als negatieve kanten met zich mee. Een negatieve kant is de financiële druk die het meebrengt om alle gepensioneerden te onderhouden. Een groeiende deel van de bevolking moet onderhouden worden door het werkende deel van de bevolking die krimpt. Het positieve is dat de levensverwachting sterk is gestegen. In 1950 werden mannen gemiddeld 70 jaar en vrouwen 73 jaar. In 2006 waren deze cijfers 78 respectievelijk 82 jaar en in 2050 verwacht men in het meest positieve scenario 82 jaar voor mannen en 85 jaar voor vrouwen.

Men verwacht in ieder geval een actieve ouderdom in de toekomst. Ouderen zijn mobieler, hebben een goede financiële situatie en staan actief in het leven.

Het aantal huishoudens.

Meer mensen betekend ook meer huishoudens. Tijdens je leven wissel je een aantal malen van hoedanigheid. Van kind, alleen wonen, samenwonen, éénouderschap tot in een zorgcentrum wonen.

50 jaar geleden was de gebruikelijke gang dat een kind het ouderlijk huis verliet om te trouwen, kinderen kreeg en bij de partner bleef tot de dood.

In dit patroon is de laatste 50 jaar verandering gekomen. Kinderen gaan vaak eerst alleen wonen, studeren of samenwonen. Trouwen en kinderen krijgen is niet meer vanzelfsprekend.

Het alleen wonen en het aantal echtscheidingen ( nu 1 op 3 tegen 1 op 10 in de jaren vijftig) heeft het aantal huishoudens in Nederland enorm doen toenemen. In 1960 waren er 3 miljoen huishoudens. In 2008 telde ons land 7,2 huishoudens.

De grootte van de huishoudens.

Door de individualisering is de omvang van de huishoudens afgenomen. In vijftig jaar is die gedaald van 3,6 naar 2,3 personen gemiddeld per huishouding. Op de huizenmarkt is hierdoor steeds meer behoefte aan kleine woningen of appartementen.

De economie is ook van invloed op de gezinsgrootte. In economisch slechte tijden gaat men eerder samenwonen om de kosten te kunnen delen.

Tot 2030 wordt een sterke stijging van het aantal alleenstaanden verwacht. Door de financiële onafhankelijkheid tussen de man en de vrouw is in het geval van een slechte relatie dit geen reden meer om bij elkaar te blijven. Hierdoor zou het aantal echtscheidingen nog meer toenemen.

Allochtonen en autochtonen.

In 1970 bedroeg het aantal allochtonen 1,2 miljoen; tegenwoordig zijn dat er ca. 3 miljoen. De groep niet westerse allochtonen bestaat uit Turken en Marokkanen ( ca. 500 duizend), Surinamers en Antillianen (ca. 500 duizend) en overigen (ca 650 duizend). In totaal 1,6 miljoen.

De aantal westerse allochtonen is ca. 1,5 miljoen en bestaat uit zowel mensen die arbeidsintensieve banen zoeken (Oost-Europeanen) als banen in het management ( US en Japan).

De samenstelling van de groep allochtonen is van invloed op de sociaal-culturele ontwikkeling van Nederland.

Huishoudens en internet.

In 2002 bedroeg het aantal huishoudens dat beschikt over een internetaansluiting nog maar 15 procent. Dat is in 2008 gegroeid tot 86 procent van het totaal aantal huishoudens. Van deze groep heeft 75 procent een snelle internetverbinding (breedband).

Tussen 2005 en 2008 verdubbelde het aantal internetgebruikers dat via internet naar radio luistert of tv kijkt. Het aantal internetters dat nieuws uit kranten en bladen leest nam van 1 op  3 toe tot bijna 1 op 2. 75 procent regelt zijn bankzaken via internet; een toenamen ten opzichte van 2005 van 15 procent. Tweederde geeft aan weleens inkopen te doen op het internet. Van 2002 tot 2008 nam dit aantal per jaar met 5 procent toe.

Een laptop met toegang tot internet is steeds vaker in huis aanwezig. Deze vervangt de desktopcomputer.  Mobiel internetgebruik neemt steeds meer toe.

Wat betekent dit voor je bedrijf?

• Het aantal mensen in Nederland neemt toe.
• Er komen steeds meer en kleinere huishoudens.
• Men verwacht in ieder geval een actieve ouderdom in de toekomst. Ouderen zijn mobieler, hebben een goede financiële situatie en staan actief in het leven.
• De samenstelling van de groep allochtonen is van invloed op de sociaal-culturele ontwikkeling van Nederland.
• Het gebruik van internet is gemeengoed geworden en ontwikkeld zich op meerdere verschillende gebieden. Een laptop met toegang tot internet is steeds vaker in huis aanwezig. Deze vervangt de desktopcomputer.  Mobiel internetgebruik neemt steeds meer toe.

Dit zijn een aantal oppervlakkige conclusies die je kunt trekken. Heb je een bedrijf dat zich richt op de woningmarkt (meer en kleinere huishoudens) op vrijetijdsbesteding (meer actieve ouderen) computergebruik (laptop ipv desktop) websiteontwikkeling (mobiel internet) dan kan je met deze ontwikkelingen rekening houden en/of eventuele plannen bedenken waar een ander (nog) niet aan gedacht heeft.

Informatie

Deze ontwikkelingen worden in Nederland onderzocht door het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut en ook het Centraal Bureau voor Statistiek. Het CBS publiceert elk kwartaal een periodiek over bevolkingstrends. Kijk voor informatie op: http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/piramide-fx.htm

Sociale/Culturele factoren

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is een wetenschappelijk intituut dat zelfstandig onderzoek doet. Een van de taken van het SCP is het beschrijven van de situatie op sociaal en cultureel gebied in Nederland.

Binnen een samenleving bestaan gemeenschappelijke waarden en normen die worden onderverdeeld in culturele basiswaarden en secundaire basiswaarden. De culturele waarden liggen diep geworteld in de samenleving en komen tot uiting in godsdienst, werkmoraal, huwelijk, etc. Deze waarden veranderen over het algemeen langzaam. De secundaire waarden hebben betrekking op bijvoorbeeld kleedgedrag en vrijetijdsbesteding.

De index van het SCP omvat acht terreinen die samen een beeld schetsen van de leefsituatie in Nederland.

1.      Wonen

2.      Gezondheid

3.      Vrijetijdsbesteding

4.      Bezit duurzame consumptiegoederen

5.      Vakantiegedrag

6.      Sport

7.      Mobiliteit

8.      Sociale participatie

De resultaten van dit onderzoek worden een keer in de twee jaar gepubliceerd in de Sociale staat van Nederland.

Persbericht: Sociale Staat van Nederland 2009.

• In de afgelopen tien jaar is de leefsituatie van de Nederlanders verbeterd en is er vooruitgang geboekt op belangrijke maatschappelijke terreinen. Van alle Europese landen scoorde Nederland in 2008 het laagst op de Misère-index.
• Ondanks de financiële crisis is driekwart van de Nederlanders van mening dat Nederland een welvarend land is. Nederlanders hebben echter veel minder vertrouwen in de toekomst: slechts 29% denkt in 2009 dat de welvaart ook in de toekomst zal aanhouden; in 2006 was dit aandeel 68%.
• Laagopgeleiden en de lage inkomensgroepen hebben beduidend minder vertrouwen in hun medeburgers en minder politieke belangstelling. Ze zijn ook minder maatschappelijk actief dan anderen.
• Meer dan inwoners van andere Europese landen zijn Nederlanders in groten getale aangesloten bij maatschappelijke organisaties. De bereidheid tot het geven van donaties aan goede doelen is hoog: 88% van alle huishoudens doet hieraan mee.
• Was in 2000 nog ruim de helft van de mensen van mening dat er te veel allochtonen in Nederland wonen, in 2008 was dat gedaald naar 39%.
• De arbeidsparticipatie is gegroeid en behoort met 68% inmiddels tot de hoogste van Europa. Vooral vrouwen, ouderen en niet-westerse allochtonen werken nu vaker dan voorheen.
• Van de 25-35-jarigen in Nederland is 38% van de vrouwen hoogopgeleid, tegenover 34% van de mannen.
• Nederland is middenmoter in Europa wat betreft het voorkómen van schooluitval.
• De gemiddelde levensverwachting nam de afgelopen tien jaar toe (tot gemiddeld 80 jaar), maar het aantal levensjaren zonder chronische ziekten nam af. Mensen met een lagere sociaal-economische status leven ongezonder, korter en in minder goede gezondheid.
• De deelname aan sport steeg tot 65% in 2007, maar het lidmaatschap van sportverenigingen steeg niet mee.
• Het percentage Nederlanders dat zich wel eens onveilig voelt, daalde van 27% in 2005 naar 20% in 2008.
• Onder Marokkaanse, Turkse en Surinaamse Nederlanders groeit het eigenwoningbezit snel.

Gratis download van het rapport van het SCP, De sociale staat van Nederland 2009 (PDF 3,36 mb).

Ook naar het gebruik van internet wordt onderzoek gedaan door het SCP. Enkele conclusies van het onderzoek “Alle kanalen staan open’ volgens een persbericht van 16 september 2010:

• Het gebruik van nieuwe media, zoals krant lezen via internet of televisie-uitzendingen bekijken via internet of de smartphone, verspreidt zich minder snel dan vaak wordt gedacht.
• Toch zullen in 2015 breedbandinternet en smartphones hun voorlopers, respectievelijk smalband en ‘gewone’ mobiele telefoons, nagenoeg volledig hebben vervangen.
• Jongeren, hoogopgeleiden, autochtonen, betaald werkenden zijn de digitale voorhoede. Zij lopen voorop bij het uitproberen van nieuwe vormen van media, informatie en communicatie.
• Met uitzondering van de jongeren blijft de digitale voorhoede de ‘oude media’ toch trouw. Zij lezen vaker boeken dan volgers. Zij blijven ook de papieren dag- of opiniebladen lezen, al doen zij dat in combinatie met de bijbehorende websites.
• Jonge voorlopers halen hun nieuws en informatie voornamelijk van (mobiel) internet en gebruiken daarvoor nauwelijks de oude media zoals kranten en opiniebladen.
• Voorlopers hebben een brede belangstelling voor alles wat ‘nieuw’ is en zijn daarnaast ook op andere terreinen actief; zo zijn zij bijvoorbeeld grotere cultuurliefhebbers dan de volgers.
• Bij verspreiding en gebruik van digitale media behoort Nederland tot de Europese top.

Gratis download van het rapport van het SCP, Alle kanalen staan open over gebruik van internet (PDF 2,58 mb).

Technologische factoren

Hier wordt ingegaan op de meer algemene technologische ontwikkeling voor het voeren van een internet-onderneming. Uiteraard zijn er per branche of bedrijf technologische ontwikkelingen die een bedreiging of een kans op kunnen leveren. Hierin wordt ingegaan bij de analyse van de branche omgeving.

Het is een uitdaging om te kunnen beoordelen of een technologische ontwikkeling van belang kan zijn voor een bedrijf en zijn concurrentiepositie. De ontwikkelingen van het internet volgen zich steeds sneller op.

Web 1.0

De ontwikkeling van het World Wide Web betekende een enorme stap vooruit. Surfen en e-mailen waren de belangrijkste activiteiten op het internet. De Websites waren statisch en de webmaster beschikte over de nodige ICT-kennis. De webmaster bepaalde welke informatie op het internet verscheen. De ontwikkeling van web 1.0 liep ongeveer van 1990 tot 2000.

Web 2.0

Web 2.0 wordt ook wel genoemd het sociale web omdat het toevoegen van informatie niet meer beperkte tot de webmaster met ICT-kennis. Iedereen kan meedoen met het toevoegen van informatie aan websites door middel van teksten, foto’s en filmpjes. Voorbeelden hiervan zijn youtube en wikipedia. Tijdens web 2.0 ontstonden blogs en sociale netwerken zoals facebook en hyves. Het delen van informatie en het samenwerken aan het bouwen van websites is een belangrijk kenmerk van web 2.0.

Tot zover het reeds bestaande web.

Web 3.0

Het web is een verzameling documenten. Een zoekmachine doorzoekt miljarden pagina’s van internet op zoek naar de zoekwoorden die je hebt ingegeven. Vervolgens toont die zoekmachine een lijst met pagina’s waar die zoekwoorden in voor komen. De zoekmachine weet dat de zoekwoorden voorkomen, maar de betekenis is voor hem onbekend.

Web 3.0 geeft betekenis aan die documenten. Web 3.0 wordt het intelligente web genoemd. Web 3.0 leert de waarde te begrijpen van de informatie op het internet.  Het herkent gegevens en kan daardoor slimmer zoeken. Het  zorgt  voor een relatie tussen diverse soorten informatie. In het Web 3.0 kan de computer de mens begrijpen. De computer leest niet alleen woorden, maar begrijpt ook de betekenis van die woorden.

Bijvoorbeeld bij woorden die een dubbele betekenis hebben, begrijpt de computer welke betekenis aan dat woord gegeven moet worden. Hierdoor wordt een groot aantal zoekresultaten met een verkeerde betekenis achterwege gelaten. Dit kan verder gaan. Als het web begrijpt waar je naar zoekt dan kan deze voorstellen aan je doen en meerdere gerelateerde diensten aanbieden.

Web 3.0 moet nog ontwikkeld worden, maar er wordt nu al gesproken over Web 4.0. op dit moment is men bezig om informatie op te slaan op eigen computers. In web 4.0 wordt alles opgeslagen in een vorm dat deze informatie altijd en overal opgevraagd kan worden via een daarvoor geschikt apparaat. Dit kan een computer zijn of een telefoon.

Set Godin zegt in zijn blog over web 4.0 al op 19 januari 2007:

• Mijn vlucht van Toledo naar Seatle is afgelast. Mijn telefoon weet dat ik op de vlucht geboekt heb, weet dat de vlucht is afgelast en geeft alternatieve vluchten aan.
• Google weet waar ik naar op zoek ben op het internet en wat anderen zoeken. Iedere dag laat web 4.0 mij zien waar ik naar zou moeten zoeken en nog niet doe. En hij verbind mij met mensen die hetzelfde zoekgedrag vertonen.
• Ik ben laat voor mijn afspraak in een restaurant. Mijn GPS-telefoon weet dit ( omdat hij mijn agenda, mijn locatie, de tijd en de verkeerssituatie kent). Hij meldt mij dat ik laat ben en waarschuwt de mensen met wie ik een afspraak heb.
• Als een projectmanager weet mijn computer van de planning en de omstandigheden van het project waaraan ik werk. En ook van alle computers van de personen die verbonden zijn met dit project. Zodra er iets verkeerd of juist goed gaat wordt de planning automatisch aangepast.
• Tijdens het schrijven van een artikel krijg ik suggesties voor bronnen, omdat mijn tekstverwerker weet wat ik geschreven heb, waarover ik aan het schrijven ben en wat er op het internet te vinden is dat daaraan gerelateerd is.

Voorlopig is web 4.0 nog iets van de toekomst en is men net gestart met de ontwikkeling van web 3.0.

Een andere technologische ontwikkeling is Radio Frequency identification. Deze technologie maakt het mogelijk om goederen op afstand te identificeren met behulp van radiogolven. Het wordt bijvoorbeeld al toegepast voor diefstalpreventie met toegangspoortjes. In het dagelijks gebruik zou het een koelkast op kunnen leveren die weet wanneer er nieuwe melk gekocht moet worden. RFID, GPS, sensoren en  surveillancecamera’s zijn allemaal technieken waarmee voorwerpen data uit de fysieke wereld verzamelen en kunnen toevoegen aan het web.

De techniek die nu snel in ontwikkeling is verruimd de mobiliteit. Mobiel internet is aan een opmars bezig. Een belangrijke ontwikkeling zijn de mobiele websites en mobiele zoekmachines. De groei van het aantal actieve gebruikers is dertig tot veertig procent per jaar.

Ecologische factoren

Duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, groen internet, people/planet/ profit zijn termen die aangeven dat bedrijven inspelen op de aandacht en belangstelling die er is voor de natuurlijke omgeving.

People planet profit

Dit is een term uit de jaren negentig waarmee aangegeven wordt dat ondernemers aandacht moeten hebben voor drie elementen:

• People             Aandacht voor mensen. Binnen en buiten de onderneming
• Planet             De gevolgen van de onderneming voor het leefmilieu
• Profit              Winst

De combinatie van deze drie elementen moeten in balans zijn. Te veel winst mag niet ten nadele gaan van de mensen of het milieu. Andersom mag er ook niet te weinig winst gemaakt worden, omdat dan de onderneming in gevaar komt. Dit noemt men Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

Deze vorm van ondernemen levert op lange termijn winst op voor ondernemers en maatschappij. Een belangrijke drijfveer is dat men kostenbewust wordt.

Andere motieven zijn:

• Imagoverbetering
• Motivatie van werknemers
• Innovatie in nieuwe producten
• Goed voor mens en milieu

In het Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen zijn een aantal trends te bespeuren.

• Energie en CO₂-uitstoot. De aandacht voor energie, energiebesparing en CO₂-uitstoot is toegenomen. Duurzame energie en energiebesparing is populair bij ondernemers.
• Duurzaam inkopen. De overheid speelt hierin een belangrijke rol.
• Cradle to Cradle. Van wieg tot wieg. Hiermee wordt bedoeld dat afval volledig gerecycled kan worden. Het afval van het ene product is het voedsel voor het andere product of gaat zonder schadelijke gevolgen terug naar de natuur.
• Samenwerking tussen bedrijven en maatschappelijke organisaties. Bedrijven gaan steeds meer samenwerken omdat de bedrijven hiervan de voordelen gaan zien. Op deze manier werken de bedrijven aan hun duurzaam imago. Maatschappelijke organisaties krijgen veel publiciteit voor hun activiteiten via de samenwerking.
• Duurzaam internet. Een ontwikkeling is de opkomst van duurzaam internet. Voor het gebruik van internet zijn enorme hoeveelheden stroom nodig. Om dit te compenseren kan een internetgebruiker onder andere bomen laten planten. Te vergelijken met klimaatneutraal. Op de website wordt een logo geplaatst die aangeeft dat de beheerder van de website “groen”is.

Gratis download van het rapport Winst en Waarden van het SER over duurzaam ondernemen (PDF 1,9 mb).

Politieke/Juridische factoren

Politieke/juridische factoren zijn ontwikkelingen met betrekking tot overheid en wetgeving. We beperken ons tot de maatregelen die getroffen zijn met betrekking tot internet. In Nederland zijn er drie wetten waarin bepalingen zijn opgenomen die belangrijk zijn voor iedereen die met internet werkt. Het wetboek van strafrecht, de auteurswet en de wet bescherming persoonsgegevens. De belangrijkste bepalingen:

• Computervredebreuk. Het is verboden zonder toestemming, iemands computer in te gaan.
• Het is verboden om gegevens te vernielen of virussen te verspreiden.
• Het is verboden om een computernetwerk te beschadigen of te vernielen.
• De auteurswet regelt wie de auteursrechten bezit.
• Het is toegestaan om te citeren en te kopiëren, mits voor eigen gebruik.
• De wet bescherming persoonsgegevens stelt eisen aan het verkrijgen, bewaren en verspreiden van persoonsgegevens. In de praktijk komt dit vaak neer op regels die te maken hebben met het aanleggen van een adressenlijst en SPAM.

Digitale overheid

Rijksoverheid en decentrale overheden  werken samen aan dienstenverlening aan de samenleving en een vermindering van de administratieve lasten. Een voorbeeld van een voorziening waar de overheid aan werkt is het dienstenloket.

Alle projecten zijn te vinden op: http://www.e-overheid.nl/

Economische factoren

De economische factoren geven de ontwikkelingen in de economie van het land weer. Een belangrijke graadmeter is het consumentenvertrouwen dat sinds 1972 onderzocht wordt door het CBS. Het consumentenvertrouwen wordt elke maand onderzocht en geeft actuele informatie over consumentenopvattingen met betrekking tot hun eigen huishouden ten opzichte van de economische ontwikkelingen.

Op maandag 20 september 2010 schrijft het CBS:

Zorgen over de eigen portemonnee drukten de koopbereidheid. Consumenten werden pessimistischer over hun eigen financiële situatie in de komende 12 maanden. Deze indicator verslechterde met 5 punten en kwam uit op -9. Ook vonden de consumenten de tijd voor het doen van grote aankopen duidelijk ongunstiger dan een maand eerder. Dit onderdeel van het consumentenvertrouwen verslechterde van -5 naar -13. Het oordeel over de financiële situatie in de afgelopen maanden bleef onveranderd.

De kijk van consumenten op het economisch klimaat in de komende 12 maanden veranderde niet en bleef licht negatief. Het oordeel over de economische situatie in de afgelopen 12 maanden verslechterde. De deelindicator economisch klimaat nam per saldo met 3 punten af en kwam uit op -17.

De economische factoren veranderen sneller dan de demografische. Het is niet zinvol om de huidige stand van zaken hier weer te geven. Voor informatie over de economische stand van zaken: http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/macro-economie/nieuws/default.htm

Het CBS is ook actief op youtube. Kijk voor een filmpje over het consumentenvertrouwen op: 

Een mooi overzicht van de economische situatie kan je zien op de conjunctuurklok van het CBS. Hierop kan je per onderdeel de ontwikkeling van de economie zien. Van producentenvertrouwen, orders, consumentenvertrouwen, consumptie, grote aankopen, productie, werkeloosheid tot faillissementen toe.

kijk hier voor de conjunctuurklok

Hoe werkt de conjunctuurklok?

Wat betekenen al deze maatschappelijke factoren voor je bedrijf?

Bedenk bij elke groep factoren of ze van invloed kunnen zijn op je bedrijf. De ontwikkelingen in de groepen zijn alleen relevant als ze een bedreiging of een kans vormen.

• Heeft de bevolkingsopbouw die uit de demografische factoren naar voren komen invloed op je bedrijf? Kan je jouw doelgroep uitbreidden met de actieve oudere? Kan je het product toespitsen op de groeiende groep alleenstaanden?
• Is het consumentenvertrouwen van positieve of negatieve invloed op je bedrijf? Sommige bedrijven groeien bij een slechte economie, zoals de goudopkopers of de discountwinkels. De fiets als een bezuinigingmaatregel in het gezin. Waar liggen jouw kansen. Moet je de strategie aanpassen?
• Welke ontwikkelingen leven er in de maatschappij?
• Ga je bedrijf mee met de digitale wereld?
• Kan jij je onderscheidden in duurzame ontwikkelingen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen.
• Houd je aan de wet en regel zaken met betrekking tot internet.

De opkomst van de elektrische fiets is te verklaren door de vergrijzing ( waardoor meer ouderen langer kunnen fietsen) de slechte economische situatie ( als bezuiniging wordt vaker naar de fiets gegrepen) de aandacht voor het milieu ( ecologische factor) en het dichtslibben van de steden ( sociaal/culturele factor). Hierdoor zijn er kansen ontstaan voor de elektronische fiets.